"Kart yanmış" cümlesi sahada çok sık kurulur ve çoğu zaman yanlıştır. Asansörde tek bir kart yoktur; birbirinden bağımsız işler yapan birkaç elektronik birim vardır ve bunların çoğu, kendi hatası olmayan bir sinyal eksikliği yüzünden arızalı görünür. Bu sayfa asansördeki kart çeşitlerini, kartı gerçekten bozan koşulları, kart ile kartın gördüğü devreyi nasıl ayırt edeceğinizi ve değişim kararının hangi noktada verilmesi gerektiğini anlatır.
Arıza bildirimi yapılırken "kart bozuldu" denmesi, servis çağrısının en belirsiz hâlidir. Aşağıdaki ayrım yapıldığında hem doğru parça yola çıkar hem de gereksiz pano sökümü yaşanmaz.
Çağrıları toplar, yön ve durak kararını verir, güvenlik şartlarını izler, sürücüye ve frene komut verir. Asansörün karar merkezidir.
Sürücünün içindeki güç katı ve kontrol kartı. Motorun hızını, kalkış ve duruş eğrisini yönetir; kendi hata ekranı vardır.
Kabin üstündeki sinyalleri toplar, seyahat kablosu üzerinden panoya taşır. Kapı, fotosel, revizyon kutusu buradan geçer.
Kat ve kabin panelleri. Bir katta çağrı alınamaması genelde bu kartla ya da onun hat bağlantısıyla ilgilidir.
Kapının açma ve kapama hareketini, kuvvetini ve geri dönüşünü yönetir. Kapı problemlerinin bir kısmı doğrudan buradadır.
Manyetik şalterler, bayraklar, enkoder ve okuyucular. Kart değil sensör olsalar da arıza çoğu zaman kart sanılır.
Bir kart, ucuna gelen sinyali görür; o sinyalin yolda neden kaybolduğunu bilmez. Bu yüzden kart arızası ile devre arızasını ayırmak, sahadaki en değerli beceridir. Pratikte ayrım şöyle kurulur: kartın girişine beklenen sinyal ulaşıyor mu? Ulaşıyorsa ve kart yine de beklenen çıkışı üretmiyorsa şüphe karta kayar. Ulaşmıyorsa sorun kartta değil, o sinyali taşıyan zincirdedir ve kart değiştirmek hiçbir şeyi düzeltmez.
Aynı mantık çıkış tarafı için de geçerlidir. Kart bir röleyi çekmesi gerektiğini düşünüyor ama kontaktör çekmiyorsa, arıza kartın çıkış katında da olabilir, kontaktör bobininde de, aradaki kabloda da. Önce kartın çıkış ucunda komutun var olup olmadığına bakılır; komut varken eleman çalışmıyorsa suç kartta değildir.
Elektronik kartlar kendiliğinden bozulmaz; genelde ortam ya da besleme onları bozar. Sahada tekrar eden dört sebep şunlardır:
Yıldırım ve şebeke darbesi sonrası birden fazla elektronik birimin aynı anda etkilenmesi mümkündür. Böyle bir olaydan sonra yalnızca çalışmayan kartı değiştirip geçmek yerine, besleme ve topraklama tarafının da gözden geçirilmesi gerekir; aksi halde sıradaki kart kısa sürede gider.
| Sahadaki belirti | Önce bakılacak | Kart şüphesi ne zaman güçlenir |
|---|---|---|
| Tek katta çağrı alınmıyor | O kattaki buton kartı, hat bağlantısı ve konnektör | Başka bir kat kartıyla yer değiştirildiğinde arıza kartla birlikte taşınıyorsa |
| Asansör hiç enerji almıyor gibi | Ana şalter, sigortalar, trafo çıkışı, besleme gerilimi | Besleme doğruyken kartın hiçbir göstergesi yanmıyorsa |
| Kapı komutu üretilmiyor | Kapı operatörü kartı, kabin üstü bağlantı, fotosel hattı | Kumanda çıkışında komut ölçülüyor ama operatör hiç tepki vermiyorsa |
| Hareket başlamıyor, ses yok | Güvenlik devresi sürekliliği, sürücü hazır sinyali, fren besleme | Tüm şartlar sağlanmışken kart hareket çıkışını hiç vermiyorsa |
| Arıza yalnızca sıcak havalarda | Makine dairesi havalandırması, pano içi sıcaklık, fan | Ortam düzeltildiği hâlde aynı birim tekrar hata veriyorsa |
Kart değişimi kararına giden yolda ölçümler rastgele değil, ucuzdan pahalıya ve dıştan içe doğru yapılır. Aşağıdaki sıra yalnızca yetkili bakım personeli içindir.
Kart değişimi, yukarıdaki adımların tamamı temiz çıktıktan sonra mantıklıdır. Bunun dışında iki durumda daha doğrudan değişime gidilir: kartta gözle görülür fiziksel hasar varsa (şişmiş kondansatör, yanmış iz, kırık soket) ve üretici o kart için onarım yerine değişimi öngörüyorsa. Değişim kararı verildiğinde yapılması gerekenler, mekanik bir parça değişiminden farklıdır: enerjinin kesildiği doğrulanır, mevcut parametreler ve ayarlar yazılı olarak kaydedilir, sökülen soketler işaretlenir, yeni kart takıldıktan sonra parametreler girilir ve gerekiyorsa kuyu öğrenme ile kat ayarları yeniden yapılır.
Kumanda kartının kendine özgü ayrıntıları için asansör kontrol kartı arızası sayfasına, sürücü tarafı için asansör sürücü arızası sayfasına bakılabilir.
Çok sayıda benzer kumandaya bakan firmalarda yedek kart bulundurmak duruş süresini ciddi biçimde kısaltır. Ancak yedek parçanın değeri, kayıt düzenine bağlıdır: hangi kartın hangi asansör tipine uyduğu, depoda kaç adet kaldığı, en son hangi binada kullanıldığı bilinmiyorsa yedek kart aramak, yenisini sipariş etmekten uzun sürer. Aynı şekilde kart parametrelerinin asansör kartında saklanması, değişim sonrası ayarların saatler yerine dakikalar almasını sağlar.
Bu sayfadaki hiçbir adım bina sakinine ya da yöneticisine tarif değildir. Pano kapağını açmak, enerji altında ölçüm almak, kart sökmek, sürücüye müdahale etmek veya fren ayarına dokunmak yalnızca yetkili bakım personelinin işidir. Panonun bazı noktaları ana şalter kapatıldıktan sonra bile bir süre gerilim taşır; sürücü tarafındaki enerji depolayan elemanlar için üreticinin verdiği bekleme süresine uyulmadan kart sökülmesi ölümcüldür. Bina tarafında yapılacak doğru iş, arızayı saatiyle birlikte bakım firmasına bildirmek ve kabinde kimse kalmışsa kapıyı açmaya çalışmadan yardım istemektir.
Kart arızalarının pahalı olmasının nedeni yalnızca parça bedeli değil; aynı arızanın tekrar tekrar keşfedilmesidir. ASN PRO bu tarafta şunları yapar:
Tipik bir tesiste kumanda kartı, hız kontrol cihazının kartları, kabin üstü bağlantı kartı, kat ve kabin buton/gösterge kartları, kapı operatörü kartı ve konum okuma birimleri bulunur. Arıza tarif edilirken hangi kart olduğunun söylenmesi doğru parçayla yola çıkılmasını sağlar.
Kart yalnızca ucuna gelen sinyali görür. Gevşemiş klemens, oksitlenmiş kontak, zedelenmiş kablo, zayıf besleme ya da nem, kartın hatalı çalıştığı izlenimini verir. Ölçüm yapılmadan değiştirilen kart çoğu zaman aynı belirtiyi tekrarlar.
Enerji kesilir ve kesildiği doğrulanır, parametreler kayıt altına alınır, soketler işaretlenir. Yeni kart takıldıktan sonra parametrelerin girilmesi, gerekiyorsa kuyu öğrenme ve kat ayarlarının yeniden yapılması gerekir.
Besleme ve topraklama sorunları, makine dairesindeki aşırı sıcaklık ve toz, nem ile yoğuşma, ve gevşek bağlantıların ısınarak yaptığı temas kaybı. Bu koşullar giderilmeden yapılan değişim arızanın tekrarını yalnızca erteler.
Aynı tip kumandaya çok sayıda bakan firmalarda mantıklıdır. Ancak yedeğin hangi asansöre uyduğu ve depoda kaç adet kaldığı kayıt altında olmalıdır; aksi halde parçayı aramak sipariş etmekten uzun sürer.