Asansörde mahsur kalma, bir asansör firmasının en çok telefon aldığı ve en az hata payı olan olayıdır. Mahsur kalan kişi için asıl tehlike kabinde beklemek değil, eğitimsiz bir müdahaledir. Bu sayfa çağrının ilk anından tahliyeye ve tahliyeden sonra asansörün ne yapılacağına kadar olan sırayı, makine dairesiz sistemlerde neyin değiştiğini ve yılda bir kez verilmesi gereken kurtarma eğitiminin nasıl kayda geçirileceğini anlatır.
Kurtarmanın ilk adımı asansöre gitmek değil, telefonu doğru kullanmaktır. Ekip yola çıkarken toplanan bilgi, varışta kaybedilen zamanı belirler.
Sahaya varıldığında izlenen sıra güvenlik içindir; adımların yerini değiştirmek kurtarmayı hızlandırmaz, tehlikeli hâle getirir.
Makine dairesiz asansörlerde volanla elle hareket ettirme çoğu zaman mümkün değildir. Kurtarma, kat kapısının yanında veya kuyu üstü kumanda dolabında bulunan acil kurtarma panelinden yapılır. Bu panelde genellikle bataryayla beslenen bir kurtarma ünitesi bulunur ve kabin, freni kontrollü biçimde açarak en yakın kata götürülür.
Bu sistemlerde iki nokta kritiktir. Birincisi, kurtarma panelinin yerinin bilinmesi; ikincisi, ünitedeki bataryanın çalışır durumda olması. Batarya ömrünü tamamlamışsa kurtarma ünitesi tam da ihtiyaç duyulduğu anda devreye girmez. Bu yüzden batarya durumu periyodik bakımın maddelerinden biri olarak izlenmelidir.
Otomatik kurtarma ünitesi bulunan tesislerde enerji kesintisinde kabin kendiliğinden en yakın kata gider ve kapılar açılır. Bu durumda çağrı genelde "asansör durdu, sonra kapı açıldı" şeklinde gelir; yine de arızanın sebebi araştırılmadan asansör hizmete bırakılmamalıdır.
Kurtarma, insanı kabinden çıkarır; arızayı gidermez. Tahliyeden sonra asansör kullanım dışı bırakılır ve arıza kaydı açılır. Sebep araştırılmadan hizmete alınan bir asansör, aynı gün ikinci bir mahsur kalma olayına yol açabilir.
Kurtarma sonrası bakılacaklar arasında kapı kilit kontakları, fotosel, emniyet devresi, kumanda kartı hata kaydı, fren ayarı ve enerji besleme tarafı bulunur. Sebep bulunduğunda giderilir, giderilemiyorsa bina sorumlusuna yazılı bildirim yapılır ve asansör hizmet dışı tutulur.
| Kayıt alanı | Neden gerekli? |
|---|---|
| Çağrı saati | Müdahale süresinin başlangıcı; uyuşmazlıkta ilk sorulan bilgidir |
| Varış saati | Sözleşmedeki müdahale taahhüdünün tutulup tutulmadığını gösterir |
| Tahliye saati | Kişinin kabinde kaldığı toplam süre |
| Mahsur kalan kişi sayısı | Olayın ağırlığı ve sağlık ekibi gerekip gerekmediği |
| Müdahaleyi yapan kişi | Eğitimli personel tarafından yapıldığının kaydı |
| Arızanın sebebi | Tekrarlayan arızaların tespiti ve revizyon gerekçesi |
| Asansörün sonraki durumu | Hizmete alındı mı, kullanım dışı mı bırakıldı |
Bu kayıtlar binada tutulan seyir defterine de yansır. Aynı asansörde tekrar eden mahsur kalma olayları, bina sorumlusuna revizyon teklifi götürürken elinizdeki en somut gerekçedir.
Asansör İşletme ve Bakım Yönetmeliği, bakım firmasına kurtarma eğitimini yılda en az bir kez verme ve bunu tutanakla kayıt altına alma yükümlülüğü yükler. Eğitim, binada kurtarma yapabilecek konumdaki kişilere verilir ve tutanakta eğitimin tarihi, eğitimi veren, katılanlar ve bina bilgisi yer alır.
Bina yönetimi eğitimi kabul etmiyorsa bu reddin yazılı olarak kayda geçirilmesi gerekir. Bakım firması eğitimi teklif ettiğini ve reddedildiğini belgelemelidir; bu durum için ihtarname düzenlenmesi yaygın uygulamadır. Aksi hâlde bir olay yaşandığında eğitimin verilmemiş olması firmanın ihmali gibi değerlendirilebilir.
Mevzuat değişebilir. Bu sayfadaki yükümlülükler Asansör İşletme ve Bakım Yönetmeliği'nin firmaya yüklediği genel çerçeveyi anlatır; bağlayıcı olan, yürürlükteki güncel resmî metindir. Kurtarma adımları ise asansörün tipine ve üretici talimatına göre değişir.
ASN PRO'da mahsur kalma çağrısı arıza kaydı olarak açılır ve açılıştan kapanışa iş akışıyla ilerler. Çağrı saati, atanan teknisyen, çözüm notu ve kullanılan parça aynı kayıtta durur; yeni arıza açık duran ekrana sayfa yenilenmeden düşer. Kritik öncelikli bir arıza dört saati aşarsa kayıt "SLA Aşıldı" olarak işaretlenir ve listenin başına çıkar.
Mevzuat tarafında kurtarma eğitimi tutanağı sistemden üretilir ve eğitimin üzerinden bir yıl geçen binalar listelenir; hangi binaya bu ay eğitim verilmesi gerektiği aranmadan görünür. Bina yönetimi eğitimi reddederse kurtarma eğitimi reddi, sistemdeki altı ihtarname türünden biridir. Seyir defteri ise bakım ve arıza kayıtlarından üretilir, yani mahsur kalma olayı deftere elle geçirilmez. Belge metinleri sunucuda tutulduğu için mevzuat güncellendiğinde yeni sürüm indirmeniz gerekmez.
Kurtarma yalnızca bu konuda eğitim almış yetkili kişilerce yapılır. Kapıcı veya bina sakini eğitim almamışsa kabini hareket ettirmeye ya da kapı açmaya kalkışmamalıdır; eğitimsiz müdahale beklemekten çok daha tehlikelidir.
Yönetmelik bakım firmasına bu eğitimi yılda en az bir kez verme ve tutanakla kayıt altına alma yükümlülüğü yükler. Tutanakta tarih, eğitimi veren, katılanlar ve bina bilgisi bulunur.
Reddin yazılı kayda geçirilmesi gerekir. Eğitimin teklif edildiği ve reddedildiği belgelenmelidir; bu durum için ihtarname düzenlenmesi yaygın uygulamadır.
Hayır. Kurtarma arızayı gidermez. Sebep bulunup giderilmeden ve emniyet devreleri kontrol edilmeden asansör hizmete alınmaz; kapılara uyarı asılır.
Hem arızanın tekrarını gösterir hem de müdahale süresinin ispatını sağlar. Çağrı, varış ve tahliye saatleri ile müdahaleyi yapan kişi kayda geçmelidir.